Sutli qushqo‘nmasning foydalari nimalardan iborat

Sutli qushqo‘nmas — papatyaguldoshlar (Asteraceae) oilasiga mansub o‘simlikdir. Papatyaguldoshlar oilasidagi ayrim tikanli o‘simliklarning umumiy nomi xalq orasida sutli qushqo‘nmas deb yuritiladi. O‘simlikning boshqa nomlari: deve kengeli, Meryem Ona dikeni va sutlik engel. Odatda yo‘l chetlarida o‘sadi.

Ko‘pincha bu o‘simlikning unumdorligi past bo‘lgan qishloq xo‘jaligi yerlarida ham o‘sishini ko‘rish mumkin. O‘simlik bo‘yi eng kamida 30 sm, eng ko‘pi bilan 100 sm gacha yetadi. Barglari tikanli va och yashil rangda bo‘ladi. Foydali ekani ma’lum bo‘lgan sutli qushqo‘nmasning guli esa binafsha rangda bo‘lib, gullari kichik hajmli. Bu o‘simlikning mevasi yoki urug‘larining uchida oq rangli tuklar bo‘ladi.

Meryem Ona dikeni nomi bilan ham tanilgan bu o‘simlikning vatani O‘rta yer dengizi (Akdeniz) hududi hisoblanadi. Sutli qushqo‘nmasning foydalari tufayli eng ko‘p iste’mol qilinadigan o‘simliklar qatoridan joy olgan. U kapsula yoki choy ko‘rinishida sotuvga chiqariladi. Ayniqsa, aktekadan (dorivor o‘simliklar sotiladigan do‘konlardan) topish mumkin. Immunitetni mustahkamlovchi xususiyati tufayli sutli qushqo‘nmas o‘simligining oq turi ham borligi aytiladi. Oqartusdagi sutli qushqo‘nmasning foydalari ham xuddi shunday namoyon bo‘ladi — farq faqat rangidadir. Oq turi ko‘p yillik o‘simlik bo‘lib, uning gullari odatda qizil yoki pushti rangda bo‘ladi.

Bu yerda e’tibor berilishi kerak bo‘lgan juda muhim jihat bor: sog‘liq uchun zararli turlari ham mavjud. Xususan, Cirsium arvense nomi bilan tanilgan turi eng zararli o‘simliklardan biri sifatida qabul qilinadi. Cirsium arvense o‘simligi juda tez ko‘payib, atrofni qamrab ola boshlaydi. Shu sababli u ham sog‘liq, ham atrof-muhit uchun zarar keltiradi. Sutli qushqo‘nmasning foydalaridan foydalanish uchun bu o‘simlik turiga kiradi deb hisoblangan eshak tikanini ham iste’mol qilish mumkin. Sutli qushqo‘nmasning foydalari ko‘plab sog‘liq muammolarida namoyon bo‘ladi.

Sutli qushqo‘nmas urug‘ining foydalari nimalardan iborat?

Sutli qushqo‘nmas urug‘ining foydalari sog‘liq uchun katta ahamiyatga ega. Ayniqsa, jigar bilan bog‘liq muammolarning oldini olishda sutli qushqo‘nmas urug‘idan foydalanish mumkin. O‘simlikning o‘zi foydali bo‘lgani kabi, uning urug‘i ham muhim hisoblanadi. Shu bois aktardan urug‘ini olib, iste’mol qilishingiz mumkin. Sutli qushqo‘nmas urug‘i foydalari quyidagilar:

• Jigarning tozalanishiga yordam beradi
• Organizmni toksinlardan xalos etadi
• O‘t pufagi toshi uchun foydali
• Gepatiti bor kishilar uchun foydali
• Oziqa va vitamin qo‘shimchasi (takviyasi) bo‘la oladi
• Sariqlik (jaundice) davosida qo‘llab-quvvatlovchi
• Hazm buzilishi muammosida yordam beradi
• Diabet (shakar) kasalligi uchun foydali urug‘ hisoblanadi

Sutli qushqo‘nmas yog‘ining foydalari nimalardan iborat?

Sutli qushqo‘nmas o‘simligidan olingan yog‘ni qo‘llash ham sog‘liq uchun ko‘plab foyda beradi. Bu yog‘ o‘simlikning urug‘laridan olinadi: urug‘lar sovuq press usulida siqilgach, sutli qushqo‘nmas yog‘i hosil bo‘ladi. O‘simlikdagi ko‘plab foydalarni aynan shu yog‘da ham ko‘rish mumkin. Odatda nafas yo‘llari uchun muhim deb ta’kidlanadigan sutli qushqo‘nmas yog‘i foydalari:

• Jigar fermentlarini “tozalash”ga yordam beradi
• Soch muammolarida foydali
• Terida paydo bo‘ladigan muammolar kamayishiga yordam beradi
• Yurak–qon tomir (kardiyovaskulyar) salomatligini asrashga yordam beradi
• Hazmni osonlashtiradi
• Isitmani tushiruvchi sifatida ishlashi mumkin
• Kramplarda qo‘llanishi mumkin
• Teri saratoniga chalinish xavfini kamaytiradi
• Ishtaha ochuvchi xususiyatga ega
• Migren og‘riqlarini yengillashtiradi
• Oshqozonni mustahkamlaydi
• Prostata saratoni xavfini kamaytiradi
• Terlashga yordam beradi
• Yurak va tomir tiqilishining oldini olishga yordam beradi
• E vitamini miqdorini oshiradi

Sutli qushqo‘nmas choyining foydalari nimalardan iborat?

Sutli qushqo‘nmas o‘simligidan o‘simlik choyi tayyorlash ham mumkin. Ushbu choyni iste’mol qilib, sutli qushqo‘nmasning foydalaridan foydalanasiz. Kun davomida ichiladigan bir piyola sutli qushqo‘nmas choyi ko‘plab sog‘liq muammolari yuzaga kelishining oldini oluvchi xususiyatlar “ajratishi” (ta’kidlashicha) mumkin. Natijada sog‘lomroq bo‘lish imkoniyati ortadi. Sutli qushqo‘nmas choyi foydalari:

• Jigar saratoni xavfini kamaytiradi
• Alkogolning organizmdan chiqishiga yordam beradi
• Organizmning erkin radikallarga qarshi kurashishini qo‘llab-quvvatlaydi
• Organizmda zararli bakteriyalarni tozalashga yordam beradi
• Muntazam iste’molda qondagi shakarni me’yorlashga yordam beradi
• Xolesterinni tushiruvchi xususiyatga ega
• Miya funksiyalarini tezlashtirishga yordam beradi
• Xotirani mustahkamlaydi
• Suyak yemirilishi (osteoporoz) muammosining oldini olishga hissa qo‘shadi
• Altsgeymer xavfini kamaytiradi
• Terini yanada yorqin ko‘rsatadi
• Qarish alomatlarini kamaytiradi

Sutli qushqo‘nmasning foydalari nimalardan iborat?

Sutli qushqo‘nmas o‘simligidan olingan yog‘ va choyning ko‘plab foydalari borligi aytiladi. O‘simlikning inson sog‘lig‘iga umumiy ta’sirini quyidagicha sanash mumkin: u suyak rivojlanishini qo‘llab-quvvatlaydi va nafas yo‘llari kasalliklarida sog‘ayish jarayonini tezlashtiradi.

Shuningdek, sutli qushqo‘nmas xotirani mustahkamlashi ham ta’kidlanadi. Bulardan tashqari o‘simlik: teri muammolariga yaxshi ta’sir qiladi, sochning parvarishli bo‘lishiga yordam beradi va jigar muammolarida foydali bo‘lishi mumkin. Boshqa foydalari:

• Sirroz va sariqlik kasalligiga foydali
• Gepatit bilan og‘riganlarning sog‘lig‘ini asrash xususiyatiga ega
• Shakar kasalligi borlar uchun foyda berishi mumkin
• Terini oziqlantiradi
• Akne davosida qo‘llanadi
• Buyrak shikastlanishining oldini oladi
• Mavsumiy allergiyalar davosida qo‘llab-quvvatlovchi
• Parkinson kasalligida foyda berishi mumkin
• Saraton hujayralari bilan kurashadi
• Yuqori xolesterinda foydali
• Ona sutini ko‘paytiruvchi xususiyati bor
• Siydik yo‘llari muammolarida foydali
• Qarishga qarshi (anti-aging) ta’sirga ega

Sutli qushqo‘nmas o‘simligining zarari bormi?

To‘g‘ri turi ishlatilsa, sutli qushqo‘nmas odatda zararsiz ekani aytiladi. Biroq o‘simlikni doimiy yoki noto‘g‘ri qo‘llash ayrim nojo‘ya ta’sirlar paydo bo‘lishiga sabab bo‘lishi mumkin. Unga bog‘liq bo‘lishi mumkin bo‘lgan nojo‘ya ta’sirlar:

• Qondagi shakar darajasini pasaytirib yuborishi mumkin
• Allergik reaksiya kuzatilishi mumkin
• Jinsiy istaksizlikka olib kelishi mumkin
• Bosh og‘rig‘i keltirib chiqarishi mumkin
• Hazm buzilishiga olib kelishi mumkin
• Ko‘ngil aynishi bo‘lishi mumkin
• Qorin dam bo‘lishi (shish) keltirib chiqarishi mumkin
• Bo‘g‘im og‘rig‘iga sabab bo‘lishi mumkin
• Ich ketish (diareya)ga olib kelishi mumkin
• Qichishish keltirib chiqarishi mumkin
• Qabziyat paydo bo‘lishiga sabab bo‘lishi mumkin

Bu belgilar sutli qushqo‘nmas iste’mol qilgan har bir kishida uchrayvermaydi. Odatda sezgir va allergiyaga moyil odamlarda kuzatiladi. Shuningdek, haddan tashqari iste’mol qilinganda ham bunday belgilar paydo bo‘lish xavfi bor. Surunkali kasalligi borlar va doimiy dori ichadiganlar o‘simlikni iste’mol qilishdan oldin albatta shifokor bilan maslahatlashishi kerak.

Sutli qushqo‘nmas choyi qanday iste’mol qilinadi?

Sutli qushqo‘nmas choyi o‘simlikning urug‘i bilan tayyorlanadi. Buning uchun bir qoshiq sutli qushqo‘nmas urug‘i yetarli bo‘ladi. Bir stakan suvga bir choy qoshiq urug‘ qo‘shiladi. So‘ng urug‘ solingan suv qaynatiladi. Qaynash tugagach, choyni taxminan 5 daqiqa damlab qo‘yish kerak. Ayniqsa, choyni yangi holida ichish foydaliroq bo‘ladi.

Urug‘dan tayyorlangan bu choyni kuniga 1 piyola ichish kerak. Kun davomida eng ko‘pi bilan 2 piyola ichish ham mumkin. Ammo 2 piyoladan ko‘p ichish sog‘liq uchun xavfli ekani aytiladi. Shu sababli ko‘rsatilgan me’yordan oshirmaslikka e’tibor bering.

Sutli qushqo‘nmas choyida qaysi vitaminlar mavjud?

Sutli qushqo‘nmas o‘simligida turli vitamin va minerallar bor, ular choy tarkibida ham uchraydi. Choy tarkibida organizmga juda kerak bo‘ladigan moddalardan biri bo‘lgan oqsil (protein) borligi aytiladi va oqsil miqdori yuqori ekani ta’kidlanadi. Oqsil suyaklarning mustahkamlanishiga hissa qo‘shadi.

Sutli qushqo‘nmas choyi yog‘ kislotalaridan iborat bo‘lib, bu choy organizmning sog‘lomroq bo‘lishiga yordam beradi, tanani toksinlardan tozalaydi. Choy tarkibida ko‘p miqdorda kalsiy va kaliy bo‘ladi. Shuningdek, ma’lum miqdorda selen ham borligi aytiladi. Yoz-qish ichish mumkin bo‘lgan bu choy zarur vitamin va minerallarni organizmga qabul qilishga yordam beradi.

Tez-tez so‘raladigan savollar

Sutli qushqo‘nmas ozishga yordam beradimi?

Sutli qushqo‘nmas ko‘plab sog‘liq muammolariga yaxshi ta’sir qilishi ma’lum. Ayniqsa, jigar muammolari uchun foydali ekani ta’kidlanadi. Ammo uning ozish jarayoniga aniq foydasi bor-yo‘qligi aniq emas. Shu sababli bu borada qat’iy ma’lumot berish to‘g‘ri emas. Kun davomida me’yorida sutli qushqo‘nmas choyi ichish sog‘liqni asrashga yordam beradi.

Sutli qushqo‘nmas yog‘i, o‘simligi yoki choyi ozish jarayonini qo‘llab-quvvatlaydigan vosita emas. Shu sababli ozish uchun bu o‘simlikni tanlamaslik tavsiya etiladi. Haddan tashqari iste’mol qilinganda esa vazn ortishiga ham sabab bo‘lishi mumkin.

Sutli qushqo‘nmasning teriga foydalari nimalar?

Sutli qushqo‘nmas choyini ichish yoki teriga sutli qushqo‘nmas yog‘ini surtish orqali ayrim foydalar kuzatilishi mumkin. Teri uchun ta’sir ko‘rsatadigan bu o‘simlik, ayniqsa, terida paydo bo‘lgan aknelarni quritishga yordam berishi aytiladi. Shuningdek, qaytadan akne chiqishining oldini olish xususiyati borligi ham ta’kidlanadi.

Teridagi qizarishlarni kamaytirish uchun ham sutli qushqo‘nmas o‘simligidan foydalanish mumkin. O‘simlik teri qichishishiga ham yaxshi ta’sir qilishi aytiladi. Natijada yanada silliq va “jonli” teri holatiga erishish mumkin. Teriga boshqa foydalari:

• Teri ajinlarining kamayishiga yordam beradi
• Mayda chiziqlar paydo bo‘lishining oldini oladi
• Teridagi to‘q dog‘lar rangi ochila boshlaydi
• Terini tinchlantiradi
• Teri qatlamini tozalashga yordam beradi
• Namlaydigan xususiyatga ega
• Terining yog‘ muvozanatini saqlaydi

Antioksidant tarkibga ega o‘simlik teri muammolari paydo bo‘lishining oldini oladi va paydo bo‘lgan muammolarning bitishiga ham hissa qo‘shadi. Biroq terisi sezgir bo‘lganlar sutli qushqo‘nmas tarkibli mahsulotlarni teriga bevosita surtmasligi kerak. Avval terining kichik qismida sutli qushqo‘nmas yog‘i yoki boshqa mahsulotini sinab ko‘rish tavsiya etiladi. Chunki terida bu o‘simlikka allergiya bo‘lish xavfi bor. Allergik reaksiya sabab terida bo‘rtma, qizarish va qichishish paydo bo‘lishi mumkin.

Sutli qushqo‘nmasni kimlar ishlatmasligi kerak?

Sutli qushqo‘nmas o‘simligi va undan tayyorlangan mahsulotlar, hatto ichimliklar ham foydali bo‘lishi mumkin. Biroq o‘simlikning o‘ziga yoki u mansub oiladagi boshqa o‘simliklarga allergiyasi borlar bu o‘simlikni ishlatishdan saqlanishi kerak. Shuningdek, oshqozoni haddan tashqari sezgir bo‘lganlarga ham bu choyni ichmaslik tavsiya etiladi.

Surunkali kasalligi borlar va homiladorlar bunday o‘simlik mahsulotlarini shifokor tasdig‘isiz iste’mol qilmasligi kerak. Doimiy dori ichilsa ham, sutli qushqo‘nmas iste’molidan oldin shifokordan maslahat olish lozim. Shakar kasalligi borlar ham bu o‘simlikni iste’mol qilishda ehtiyot bo‘lishi maqsadga muvofiq.