Detoksifikatsiya nima? Detoksifikatsiya qanday qilinadi?

Detoksifikatsiya — organizmdan toksinlarni chiqarib yuborish jarayoniga berilgan tibbiy atama. Xalq orasida detoks deb tanilgan detoksifikatsiyani organizmdan toksinlarning chiqarilishi jarayoni sifatida ham izohlash mumkin. Bu jarayon amalga oshirilganda jigar, buyraklar, ichaklar, teri va o‘pka kabi a’zolarning funksionalligidan foydalaniladi.

Inson tanasi vaqt o‘tishi bilan turli omillarga bog‘liq holda zararli moddalarni to‘plashi mumkin. Bu zararli moddalar toksin deb ta’riflanadi. Detoksifikatsiya — tanadan toksinlarni chiqarib tashlash jarayoniga berilgan tibbiy atama bo‘lib, xalq orasida detoks nomi bilan mashhur. Bu jarayon davomida jigar, buyraklar, ichaklar, teri va o‘pka kabi a’zolarning ish faoliyatidan foydalaniladi. Organizmda zararli moddalar to‘planishiga olib keladigan omillar juda turli sabablardan kelib chiqishi mumkin. Kundalik hayotimizda duch keladigan kuchli stress, atrof-muhit ifloslanishi, nosog‘lom ovqatlanish vaqt o‘tishi bilan organizmda toksinlar hosil qilishi mumkin.

Toksinlar organizmdan chiqarib yuborilmasa, jismoniy va ruhiy charchoq paydo bo‘lishi mumkin. Bu esa turli psixologik muammolar, depressiya, anksiyete (anxiety) buzilishlari kabi holatlarga olib kelishi ehtimoli bor. Bugungi kunda o‘tkazilgan ko‘plab ilmiy tadqiqotlar sifatli hayot uchun tanani toksinlardan tozalash muhimligini ko‘rsatadi. Detoksifikatsiya amaliyotlarining juda ko‘p turli ko‘rinishlari mavjud. Bu yerda eng muhim narsa — siz uchun eng to‘g‘ri va tana tuzilishingizga eng mos detoksifikatsiya usulini qo‘llashdir. Har bir insonning tana tuzilishi bir-biridan farq qilishini unutmaslik kerak. Agar detoksifikatsiya qilishga qaror qilsangiz, bu borada soha mutaxassisi bo‘lgan shifokordan yordam olishingiz mumkin.

Detoksifikatsiya nima?

Detoksifikatsiya — organizmda to‘plangan toksinlarni chiqarib yuborish uchun qo‘llanadigan bir turdagi ovqatlanish rejasi (diyeta)dir. Biroq detoks — ozish maqsadida qilinadigan oddiy parhez emas. Tez vazn kamaytirishga yordam berishi mumkin bo‘lsa-da, detoksifikatsiyaning asosiy maqsadi — tanadan zararli moddalarni chiqarishdir. Detoksifikatsiya usuli orqali organizm yanada sog‘lom holatga kelishi mumkin.

“Detoksifikatsiya nima?” savoliga shunday javob berish mumkin: u tanadagi kislotalilik (asid) miqdorini kamaytirib, organizmdan shishni chiqarishga yordam beradigan ovqatlanish turidir. Detoksifikatsiya odatda sog‘lom va uzoq umr ko‘rish uchun qo‘llanadi. Vaqt o‘tishi bilan to‘plangan toksinlar sekin-asta organizmga “joylashib” olishi, o‘zini umuman sezdirmasligi ham mumkin.

Uzoq muddatda bu toksik moddalar hujayra to‘qimalariga, a’zolarning funksiyasiga va umumiy sog‘liq holatiga jiddiy zarar yetkazishi mumkin. Buning oldini olish uchun ma’lum davrlarda shifokor nazorati ostida detoksifikatsiya usullaridan birini qo‘llash foydali bo‘lishi mumkin.

Detoksifikatsiya qanday qilinadi?

Detoksifikatsiya odamning umumiy sog‘lig‘i, yoshi va turmush tarziga qarab farq qilishi mumkin. Ammo qo‘llanadigan barcha detoksifikatsiya usullarining maqsadi bitta: toksinlarning xavfsiz tarzda organizmdan chiqarilishini ta’minlash.

Bu jarayonni ko‘pincha odamlar uy sharoitida ham o‘z nazoratida bajarishlari mumkin. Moddaga qaramlik kabi maxsus holat bo‘lmasa, odatda tibbiy kuzatuv ostida doimiy ushlab turish shart deb hisoblanmaydi. Shifokor tavsiyasi va yo‘naltirishi bilan detoksifikatsiya jarayonlari boshqarilishi mumkin.

Bu jarayonda bajariladigan ishlar quyidagicha:

• Odamning qon tahlili va sog‘liq bo‘yicha hisobotlari baholanadi.
• Detoksifikatsiya qilinadigan organizmda to‘plangan toksin miqdori tahlil natijalariga qarab baholanadi.
• Soha mutaxassisi bo‘lgan shifokor tomonidan detoksifikatsiya jarayoniga mos detoks rejasi tuziladi.
• Detoksifikatsiya uchun belgilangan eng mos usul amaliyotga joriy etiladi. Organizm toksik moddalardan tozalanishni boshlaydi.
• Tananing sog‘lom muvozanatga kelishi uchun detoksifikatsiyani qo‘llab-quvvatlovchi mashq (egzersiz) dasturi tuziladi.
• Bosqichma-bosqich jarayonda organizmdagi toksinlar sekin-asta kamaytiriladi.
• Detoksifikatsiya yakunlangach, odamning holati yana tahlil natijalari bilan qayta baholanadi.

Detoksifikatsiya jarayoni odamdan odamga farq qiladi. Mutaxassis shifokor rahbarligida o‘tkazilishi juda muhim. Detoksifikatsiyadan keyin ham sog‘lom ovqatlanishni davom ettirish, mashqlarni muntazam bajarish — organizmda toksinlarning qayta to‘planishining oldini olish uchun nihoyatda muhim. Detoksifikatsiya tugagan bo‘lsa ham sog‘lom ovqatlanish odatini doimiy saqlash talab qilinishi mumkin.

Detoksifikatsiya qachon qilinishi kerak?

Inson organizmi uchun zararli bo‘lishi mumkin bo‘lgan toksinlar turli yo‘llar bilan tanaga kirib, sog‘liqni xavf ostiga qo‘yishi mumkin. Toksin to‘planishi atrof-muhit ifloslanishi, tarkibida metall bo‘lgan ayrim oshxona anjomlarining ovqat bilan tegishib turishi, nosog‘lom ovqatlanish odatlari kabi sabablardan kelib chiqishi mumkin. Vaqt o‘tishi bilan yuzaga keladigan bunday toksin to‘planishi jiddiy sog‘liq muammolariga olib kelishi mumkin. Toksin to‘planishining belgilari quyidagicha:

• Surunkali charchoq, holsizlik
• Unutuvchanlik
• “Miya tumanligi”, fikrning xiralashishi
• Uyqu buzilishi
• Teri muammolari
• Mushak og‘riqlari
• Hissiy tebranishlar
• Immun tizimining zaiflashuvi
• Bosh og‘rig‘i
• Vazn muammolari
• Soch to‘kilishi
• Og‘izdan noxush hid kelishi
• Hazm qilish muammolari
• Gormonal nomutanosibliklar

Organizmda toksin to‘planishining oldini olish mumkin. Buning uchun quyidagilarga e’tibor berishingiz mumkin:

• Sog‘lom ovqatlanishga ahamiyat bering
• Ko‘p suv ichish toksin to‘planishini kamaytirishga yordam beradi
• Muntazam mashq qiling. Mashqlar tanani formasiga keltirishi bilan birga terlash orqali toksinlarni chiqarishga yordam beradi
• Sog‘liqqa salbiy ta’siri isbotlangan sigaret, alkogol kabi moddalarni iste’mol qilishdan saqlaning
• Stressli muhitlardan uzoqroq bo‘ling
• Ko‘proq yangi sabzavot va yangi mevalar iste’mol qiling
• Yetarli va sifatli uyquga e’tibor bering

Agar organizmda toksin to‘planishi belgilaridan ayrimlarini sezayotganingizdan shubhalansangiz, soha mutaxassisi shifokorga ko‘rinishingiz mumkin. Shifokor zarur tekshiruv va tahlil natijalariga ko‘ra sizni detoksifikatsiya amaliyotlaridan eng to‘g‘risiga yo‘naltirishi mumkin.

Detoks xalq orasida ozish uchun parhez deb tanilsa-da, bu to‘g‘ri emas. Detoksifikatsiya usullarining asl maqsadi — organizmdagi toksinlarni tozalashdir. Organizm shishdan xalos bo‘lganda, avtomatik ravishda qorin dam bo‘lishi va ortiqcha vazndan ham qisman xalos bo‘lasiz. Natijada yanada sog‘lom hayot tarziga erishishingiz mumkin.

Detoksifikatsiya usullari nimalardan iborat?

Detoksifikatsiya — metabolizmning sog‘lom ishlashini qo‘llab-quvvatlash maqsadida tuziladigan ovqatlanish rejasidir. Ovqatlanish rejasidan tashqari detoksifikatsiya usullari quyidagicha bo‘lishi mumkin:

• Sog‘lom ovqatlanish dasturini qo‘llash
• Mashqlar orqali detoksifikatsiya qilish
• Sauna imkoniyatidan foydalanib terlash orqali detoksifikatsiyani ta’minlash
• Turli o‘simlik va mevalardan foydalanib detoks kursi tayyorlash

Detoksifikatsiya tushunchasi organizmdan siydik, axlat, teri yog‘i va ter bezlari orqali to‘plangan toksinlar hamda og‘ir metall birikmalarining chiqarilishini ifodalovchi tibbiy atamadir. Detoksifikatsiya jarayonida buyrak, jigar va o‘pka kabi a’zolar faol ishlaydi.

Jigarda detoksifikatsiya ikki bosqichdan iborat jarayon hisoblanadi. Birinchi bosqichda toksinlar oksidlanadi. Oksidlanish natijasida organizmda to‘plangan moddalar suvda eriydigan holatga keltiriladi. Ikkinchi bosqichda suvda eriydigan holatga kelgan toksinlar glukuronat yoki glutation kabi molekulalarga bog‘lanadi.

Bu molekulalarga bog‘langan toksinlar jigar yordamida safro yoki siydik orqali organizmdan oson chiqarilishi mumkin. Detoksifikatsiya jarayonida birinchi darajada mas’ul a’zo — jigar. U toksinlarni filtrlash jarayoniga katta hissa qo‘shadi. Jigar ishlab chiqargan safro orqali toksinlarni organizmdan muvaffaqiyatli chiqaradi.

Detoksifikatsiyaga ta’sir qiluvchi omillar nimalar?

Detoks — organizmning toksinlardan tozalanish jarayonidir. Ba’zi detoks usullari qisqa muddatli bo‘lsa, boshqalari uzoqroq davrni qamrab olishi mumkin. Qaysi detoksifikatsiya usullarini qo‘llash mumkinligi ham shunga qarab farq qiladi.

Bundan tashqari, har bir insonning tana tuzilishi bir xil emas. Shu bois detoksifikatsiya usuli albatta soha mutaxassisi shifokor rahbarligida tanlanishi kerak. Aks holda noto‘g‘ri detoks usuli yanada jiddiy sog‘liq muammolariga olib kelishi mumkin.

Detoksifikatsiyaga ta’sir qilishi mumkin bo‘lgan ayrim omillar:

• Nosog‘lom turmush tarzini davom ettirish detoksning ta’sirini kamaytirishi mumkin. Detoksdan foyda ko‘rish uchun turmush tarzini ham qayta ko‘rib chiqish kerak bo‘lishi mumkin. Masalan, alkogol va sigaret iste’mol qiladigan bo‘lsangiz, bu odatlardan voz kechmasangiz detoksdan foyda ko‘rmasligingiz mumkin. Xuddi shuningdek, nosog‘lom ovqatlanish, “shirinliklar” iste’moliga qaramlik bo‘lsa, bularni iste’mol qilmaslik juda muhim.
• Detoksni boshlaganda uni qo‘llab-quvvatlaydigan mashq dasturini ham tuzish kerak bo‘lishi mumkin. Detoksni faqat bir tomonlama qilib, mashqlar bilan birga boshqarmaslik detoksifikatsiyaga salbiy ta’sir qilishi mumkin.
• Ba’zi odamlarda detoksifikatsiya uchun muhim bo‘lgan fermentlar genetik jihatdan kamroq ishlashi mumkin. Bu organizmda to‘plangan toksinlarning chiqarilishini qiyinlashtiradi.
• Jigarda, o‘pkada yoki buyraklarda mavjud kasalliklar sabab detoksifikatsiya amaliyoti kutilganidek ishlamasligi mumkin.
• Detoksifikatsiya jarayonida qo‘llagan detoks usulidan keyin ham sog‘lom ovqatlanish va muntazam mashqlarni davom ettirish nihoyatda muhim bo‘lishi mumkin.

Tez-tez so‘raladigan savollar

Detoksifikatsiya qilishda nima uchun shifokor nazorati muhim?

Shifokor tahlil va test natijalarini baholab, organizmingiz uchun eng mos, sog‘lom va to‘g‘ri detoks usulini tanlashda sizga yo‘l-yo‘riq beradi. Aks holda, quloqdan eshitilgan yoki do‘stlardan olingan ma’lumotlar asosida detoks qilishga urinsangiz, sog‘lig‘ingiz uchun yuqori qon bosimi, allergik reaksiyalar kabi ayrim asoratlarni keltirib chiqarishi mumkin bo‘lgan detoks dasturini qo‘llab qo‘yishingiz ehtimoli bor. Bunday xatarlarni olmaslik uchun detoksni mutaxassis shifokor nazorati va rahbarligida o‘tkazish kerak.

Detoksifikatsiyaning yon ta’sirlari bormi?

Ba’zi detoksifikatsiya usullarida yon ta’sirlar uchrashi mumkin. Eng ko‘p kuzatiladigan yon ta’sirlar — charchoq, bosh og‘rig‘i va hazm qilish muammolari. Shunday holatga duch kelsangiz, darhol shifokoringizga ahvolingiz haqida xabar berishingiz kerak. Shifokor nima qilish lozimligi bo‘yicha sizni eng to‘g‘ri yo‘naltiradi.

Detoksifikatsiya dietalari oddiy dietadan farq qiladimi?

Detoksifikatsiya dietalarining maqsadi ozish yoki organizmda paydo bo‘lgan kasallikni davolash uchun tavsiya etiladigan dietalardan farq qiladi. Detoksifikatsiya — tananing toksinlardan tozalanish jarayonidir. Diyeta dasturi ham aynan shu maqsadga mos tarzda maxsus rejalashtiriladi. Bunday diyeta odatda yangi sabzavotlar, mevalar, suv, o‘simlik choylari va turli kurslardan iborat bo‘ladi.